Artikelen      Histoforum      Lesmateriaal      Community      Vaklokaal 

Tijdvak 1 Tijd van jagers en boeren (- 3000 v. Chr)

Kenmerkende aspecten:

  • De levenswijze van jagers en verzamelaars

  • Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen

  • Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen

Albert van der Kaap, Enschede, albert@vanderkaap.org      

Kaarten van 'Nederland' in het Holoceen

10.000-8.000 jaar geleden
Gereconstrueerde diepteligging van het landoppervlak in de kustvlakten bij de aanvang van het Holoceen. De opvallend laagliggende gebieden, die zich tijdens de Holocene transgressie als sedimentatiebekkens ontwikkelen, zijn apart aangegeven; dit worden later de getijdenbekkens. Het naar het westen hellend oppervlak is tijdens de Holocene transgressie door de erosieve werking van getijdengeulen sterk aangetast

8.000-6.000 jaar gelden
Paleogeografie van het Nederlandse vasteland tijdens het Midden-Atlanticum, omstreeks 6500 jaar voor heden

 

6.000-4.000 jaar gelden
Paleogeografie van het Nederlandse vasteland tijdens het Laat-Atlanticum, omstreeks 5100 jaar voor heden

Omstreeks 5.000 jaar gelden

4.000-2.000 jaar geleden
Paleogeografie van het Nederlandse vasteland tijdens het Subboreaal, ongeveer 3800 jaar voor heden  

Paleogeografie van het Nederlandse vasteland tijdens de Romeinse Tijd, ongeveer 50 na Christus

Paleogeografie van het Nederlandse vasteland tijdens de Vroege Middeleeuwen, ongeveer 800 na Christus

Nederland omstreeks 1250. Grote delen van West- en Noord-Nederland zijn bedijkt waardoor er geen klastische sedimentatie meer plaatsvindt. Ook het overgrote deel van de benedenstroomse rivierlopen is dan bedijkt. In de buitendijkse gebieden van Zuidwest- en Noord-Nederland worden kweldergebieden achtereenvolgens ingepolderd

Bron: Natuurinformatie.nl

 

 Contexten

  • samenleving van jagers/verzamelaars (Afrika, Azië, Europa)

  • samenleving van boeren (Midden-Oosten en/of Nederland)

  • samenleving van stedelingen (Midden-Oosten)

 Leerdoelen

  • je kunt een relatie leggen tussen jagen/verzamelen, wonen en godsdienst 

  • je kunt een relatie leggen tussen landbouw, wonen en godsdienst 

  • je kent mogelijke verklaringen voor het ontstaan van de landbouw

  • je weet waar de eerste landbouw is ontstaan en waarom juist daar

  • je kent de belangrijkste veranderingen die het gevolg waren van de komst van landbouw en veeteelt

  • je kent de belangrijkste veranderingen die optraden met de komst van de eerste stedelijke gemeenschappen

 Inhoudelijke (unieke) begrippen

  • jagers

  • voedselverzamelaars

  • agrarische (neolitische) revolutie

 Inhoudelijke (generieke) begrippen

 Meta-concepten (second-order concepten)

Continuïteit/verandering

  • je weet welke veranderingen er op traden door de komst van de landbouw en de eerste stedelijke gemeenschappen? 

Oorzaak/gevolg

  • je kent oorzaken van het ontstaan van landbouw en veeteelt

Bewijs (bronnen)

  • je weet hoe we an gegevens over de prehistorie komen

    • tot ongeveer 3000 v. Chr. geen geschreven bronnen

    • wel materiële vondsten

  • je kunt (aan de hand van gegeven bronnenmateriaal) beredenren waarom de mens aan landbouw en veeteelt ging doen

Interpretatie

  • je kunt beredeneer of er met de komst van landbouw en veeteelt sprake was van een revolutie

Tijd en plaats 

Copyright:  Albert van der Kaap, 2010