Histoforum      Lesmateriaal      Toetsmateriaal      Vakinformatie      Magazine    

Tijdvak 1 Tijd van jagers en boeren (- 3000 v. Chr)

Kenmerkende aspecten:

  • De levenswijze van jagers en verzamelaars

  • Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen

  • Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen

Albert van der Kaap, Enschede, albert@vanderkaap.org      

Enduring understanding

Om welke enduring understanding gaat het in dit tijdvak?

Alle mensen in de wereld stammen af van mensen die waarschijnlijk zo'n 80.000 jaar geleden van Afrika naar AziŽ trokken. Van daaruit verspreidden zij zich over de rest van de wereld. Zo'n 40.00 jaar geleden trok de moderne mens Europa binnen. Deze conclusie hebben wetenschappers getrokken op basis van DNA onderzoek (zie het kaartje elders op deze pagina).

Zo'n 12-10.00 jaar geleden ontstaan er voor het eerst sedentaire gemeenschappen. Dat wil zeggen dat mensen op een vaste plaats gingen wonen en aan landbouw en veeteelt gingen doen.

De relatie van de mens met de natuur wordt in de prehistorie zeer sterk bepaald door de manier waarop hij in zijn onderhoud voorziet. De relatie van de jagende en verzamelende mens tot de natuur verschilt van die van de mens die aan landbouw en veeteelt doet.

Met de komst van landbouw en steden ontstaan er al snel grote verschillen in bezit en in aanzien (sociale positie). Er ontstaan klassen van priesters en van ambtenaren en de verschillen tussen mensen worden snel groter, zowel in aanzien (sociale status) als in macht. Verschillen in bezit leiden ook al gauw tot oorlogen tussen steden.

Godsdienst speelde in de prehistorie een belangrijke rol, o.a. bij het verklaren van het ontstaan van de aarde en in het denken over het leven na de dood.

Kenmerkende aspecten en leerdoelen

Essential Questions

Basisconcepten

In de meeste tijdvakken kun je voor de vijf basisconcepten (macht, oorlog, godsdienst, kunst en levensonderhoud) telkens dezelfde vragen stellen.

macht oorlog godsdienst kunst levensonderhoud
tijdvak 1 jagers en boeren          
  landbouwers          
  eerste stedelijke gemeenschappen          

Wat komt aan de orde

In de rechterkolom staan de contexten van het onderwerp, de leerdoelen, de inhoudelijk unieke en generieke begrippen en de meta-concepten (historische vaardigheden) die in het thema aan de orde komen.

 

De eerste moderne mensen verspreiden zich vanuit Afrika over de wereld. Zie ook deze interactieve kaart over de verspreiding van de eerste mensen.

De eerste landbouw

Kaarten van Nederland in het Holoceen

Lesmateriaal

Basis


Extra
 

 

Powerpoint

 

Filmpjes

 

Hulpmiddelen

 

 

 

 

 

 Contexten

 Leerdoelen

 Inhoudelijke (unieke) begrippen

 Inhoudelijke (generieke) begrippen

 Meta-concepten (second-order concepten)

ContinuÔteit/verandering

Oorzaak/gevolg

Bewijs (bronnen)

Interpretatie

Tijd en plaats 

 De tien tijdvakken

Copyright:  Albert van der Kaap, 2014